Quy định về nghiệp vụ kinh doanh của công ty chứng khoán

12:01 30/09/2019

Quy định về nghiệp vụ kinh doanh của công ty chứng khoán

Nghiệp vụ kinh doanh của công ty chứng khoán ? Phải nộp thuế thu nhập chứng khoán như thế nào ? Điều kiện cấp chứng chỉ môi giới chứng khoán? Trường hợp điều chỉnh giấy phép hoạt động chi nhánh công ty chứng khoán nước ngoài ? Bài viết sau đây Lawkey sẽ trả lời những câu hỏi trên như sau:

1. Nghiệp vụ kinh doanh của công ty chứng khoán ?

Theo quy định của Luật chứng khoán 2006 sửa đổi bổ sung năm 2010 thì công ty chứng khoán được tiến hành các nghiệp vụ sau:

" Điều 60. Nghiệp vụ kinh doanh của công ty chứng khoán

1. Công ty chứng khoán được thực hiện một, một số hoặc toàn bộ nghiệp vụ kinh doanh sau đây:

a) Môi giới chứng khoán;

b) Tự doanh chứng khoán;

c) Bảo lãnh phát hành chứng khoán;

d) Tư vấn đầu tư chứng khoán.

2. Công ty chứng khoán chỉ được phép thực hiện nghiệp vụ bảo lãnh phát hành chứng khoán khi thực hiện nghiệp vụ tự doanh chứng khoán.

3. Ngoài nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán quy định tại khoản 1 Điều này, công ty chứng khoán được nhận ủy thác quản lý tài khoản giao dịch chứng khoán của nhà đầu tư cá nhân, cung cấp dịch vụ tư vấn tài chính và các dịch vụ tài chính khác theo quy định của Bộ Tài chính."

Theo đó công ty chứng khoán được thực hiện 4 nghiệp vụ kinh doanh là môi giới chứng khoán, tự doanh chứng khoán, bảo lãnh phát hành chứng khoán, tư vấn đầu tư chứng khoán. Trong đó mỗi nghiệp vụ kinh doanh đều có điều kiện riêng được quy định cụ thể tại nghị định 58/2012/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung bởi nghị định 60/2015/NĐ-CP. Ví dụ như đối với nghiệp vụ môi giới chứng khoán thì phải có vốn pháp định là 25 tỷ đồng, tự doanh chứng khoán thì phải có vốn pháp định là 100 tỷ đồng, bảo lãnh phát hành chưng khoán thì phải có vốn pháp định là 165 tỷ đồng, tư vấn đầu tư chứng khoán là 10 tỷ đồng.

Môi giới chứng khoán được hiểu là việc làm trung gian thực hiện mua, bán chứng khoán cho khách hàng.

Tự doanh chứng khoán là việc công ty chứng khoán mua hoặc bán chứng khoán cho chính mình.

Bảo lãnh phát hành chứng khoán là việc cam kết với tổ chức phát hành thực hiện các thủ tục trước khi chào bán chứng khoán, nhận mua một phần hay toàn bộ chứng khoán của tổ chức phát hành để bán lại hoặc mua số chứng khoán còn lại chưa được phân phối hết của tổ chức phát hành hoặc hỗ trợ tổ chức phát hành phân phối chứng khoán ra công chúng.

Tư vấn đầu tư chứng khoán là việc cung cấp cho nhà đầu tư kết quả phân tích, công bố báo cáo phân tích và khuyến nghị liên quan đến chứng khoán.

2. Phải nộp thuế thu nhập chứng khoán như thế nào ?

Dường như thuế thu nhập từ hoạt động đầu tư chứng khoán không tác động xấu như nhiều người lo ngại trước đây. Điều mà nhiều nhà đầu tư (NĐT) băn khoăn trong một tuần qua, khi loại thuế này bắt đầu có hiệu lực, là chọn cách nào phù hợp và những phát sinh đang được cơ quan hữu quan xử lý ra sao.

Những ngày đầu, đại đa số các NĐT đều chọn phương án đóng thuế theo mức trích 0,1% trên giá chuyển nhượng. Theo ông Võ Hữu Tuấn, Giám đốc chi nhánh Công ty Chứng khoán Bảo Việt (BVSC), cách nộp này ban đầu tạo thuận lợi cho cả công ty lẫn NĐT do NĐT không cần phải lưu lại giấy tờ sổ sách để cuối năm quyết toán thuế. Bên cạnh đó, số lượng NĐT đăng ký mã số thuế ở BVSC vẫn còn rất ít nên công ty tạm tính thuế trên tài khoản của NĐT.

Nhà đầu tư còn chọn cách tính thuế 0,1% trên giá chuyển nhượng mà không chọn 20% vì ngại thủ tục, và hơn nữa, có một số chứng khoán không chứng minh được giá gốc. Anh Võ Anh Hải, NĐT tại SBS cho biết: "Cách tính này giúp xong giao dịch nào giải quyết dứt điểm luôn, không cần lưu lại hồ sơ giấy tờ trong cả năm và thực hiện quyết toán rắc rối vào cuối năm”. Một cán bộ Cục Thuế TP.HCM cũng thừa nhận, nếu chọn hình thức đóng thuế 0,1% trên giá trị chuyển nhượng thì xem ra khá dễ dàng, thuận tiện cho người nộp thuế và cho cả cơ quan thuế. Tại một số công ty chứng khoán (CTCK) mà chúng tôi khảo sát có đến 80% NĐT chọn hình thức đóng thuế trên.

Tuy nhiên, sau vài ngày thì nhiều NĐT đã cân nhắc lại mức nộp thuế. Theo quy định, nếu nộp theo hình thức chịu thuế suất 20% tổng thu nhập (mua bán chứng khoán có lãi) thì cuối năm mới quyết toán, nhưng nhà đầu tư phải tạm nộp theo thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng. Nếu tính cả năm mà đầu tư lỗ thì nhà đầu tư không phải chịu thuế. Phòng Tuyên truyền Cục Thuế TP.HCM khuyến cáo: Nếu nhà đầu tư nào đã mua cổ phiếu từ trước ngày 1/1/2009 mà giá cổ phiếu đã giảm, có khả năng lỗ thì nên chọn hình thức đóng thuế 20% trên tổng thu nhập chịu thuế.

Cục Thuế TP.HCM cũng lưu ý các trường hợp đăng ký nộp theo phương thức 20% phải có mã số thuế để cơ quan thuế nắm được số thuế công ty chứng khoán đã tạm khấu trừ, trên cơ sở đó cuối năm quyết toán thuế. Cách tính và nộp thuế thu nhập cá nhân theo tỷ lệ 20% thu nhập ròng phù hợp và thuận lợi hơn đối với NĐT kinh doanh chứng khoán có danh mục đầu tư lớn, giao dịch nhiều, liên tục. Trong trường hợp gặp thiên tai, bệnh tật, thua lỗ..., NĐT nộp thuế theo cách này còn được cơ quan thuế xem xét để giảm trừ. Ông Trần Minh Anh, NĐT tại sàn SSI, cho biết: “Nếu nộp 0,1% trên giá trị chuyển nhượng thì với doanh số giao dịch hàng chục tỷ/năm cũng không phải là nhỏ, chưa kể khi lỗ mình phải chịu. SSI đang tư vấn cho tôi nộp theo mức 20% trên lợi nhuận và tôi thấy có lợi hơn”.

Nhưng do chưa có hướng dẫn cụ thể trong những ngày đầu nên không chỉ người nộp thuế mà các công ty chứng khoán cũng lúng túng. Ông Huỳnh Anh Tuấn, Tổng giám đốc CTCK SJC cho biết, các công ty chứng khoán chưa được ủy quyền nhận đăng ký phương án nộp thuế từ cơ quan thuế. Do vậy, trước mắt các công ty này tạm khấu trừ 0,1%, trường hợp NĐT đề xuất phương án nộp 20% trên chênh lệch (giá bán trừ giá mua) thì công ty chứng khoán sẽ ghi nhận lại. Ngoài thủ tục khá nhiêu khê, NĐT muốn nộp thuế theo chênh lệch giữa giá mua và giá bán nhưng lại không biết đăng ký ở đâu. Cục Thuế TP.HCM cho biết, lý do là phương thức 20% đòi hỏi phải có sổ sách kế toán để xác định giá mua, giá bán... trong khi thực tế rất khó xác định lời lỗ, nhất là trường hợp NĐT mua cùng một loại cổ phiếu tại nhiều mức giá khác nhau sau đó bán đi.

Nhận định về hai cách tính thuế trên, TS. Lê Đạt Chí (Đại học Kinh tế TP.HCM) nói: “Cách tính và nộp thuế thu nhập cá nhân theo tỷ lệ ấn định 0,1% có đặc điểm là nhanh, thuận lợi, NĐT không phải mất nhiều thời gian kê khai, quyết toán thuế. Cách này tạo sự đơn giản về thủ tục, nhưng chưa thực sự thể hiện đúng bản chất của việc tính thuế Thu nhập cá nhân và có thể gây ảnh hưởng tâm lý nếu NĐT kinh doanh chứng khoán bị lỗ mà vẫn phải tính và nộp thuế”.

Trước những vướng mắc trên, Cục Thuế TP.HCM đề nghị Tổng cục Thuế cho phép NĐT đăng ký cách tính thuế đến ngày 31/3/2010 và nhiều khả năng đề nghị này được chấp thuận. Do hằng năm NĐT chỉ được một lần đăng ký cách tính thuế nên đây có lẽ là khoảng thời gian cần thiết để NĐT cân nhắc chọn cách nào có lợi nhất cho mình.

3. Điều kiện cấp chứng chỉ môi giới chứng khoán

Hiện nay, điều kiện cấp chứng chỉ môi giới chứng khoán đã được quy định cụ thể tại Khoản 1 Điều 21 Nghị định 86/2016/NĐ-CP.

Theo đó, chứng chỉ môi giới chứng khoán sẽ được cấp cho cá nhân khi đáp ứng các điều kiện sau đây:

a) Quy định tại Điểm a Khoản 1 Điều 79 Luật chứng khoán;

b) Có trình độ từ đại học trở lên;

c) Có các chứng chỉ chuyên môn về chứng khoán bao gồm chứng chỉ: Những vấn đề cơ bản về chứng khoán và thị trường chứng khoán, pháp luật về chứng khoán và thị trường chứng khoán, phân tích và đầu tư chứng khoán, môi giới chứng khoán và tư vấn đầu tư chứng khoán;

d) Đạt yêu cầu trong kỳ thi sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán phù hợp với loại chứng chỉ hành nghề chứng khoán đề nghị cấp.

4. Trường hợp điều chỉnh giấy phép hoạt động chi nhánh công ty chứng khoán nước ngoài ?

Các trường hợp điều chỉnh Giấy phép thành lập và hoạt động chi nhánh công ty chứng khoán nước ngoài tại Việt Nam đã được quy định cụ thể tại Khoản 10 Điều 10 Nghị định 86/2016/NĐ-CP.

Theo đó, Giấy phép thành lập và hoạt động chi nhánh công ty chứng khoán nước ngoài tại Việt Nam sẽ được điều chỉnh trong những trường hợp sau đây: Chi nhánh công ty chứng khoán nước ngoài tại Việt Nam phải đề nghị Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Điều chỉnh Giấy phép thành lập và hoạt động chi nhánh trong trường hợp bổ sung, rút bớt nghiệp vụ kinh doanh của chi nhánh; thay đổi Giám đốc, tên, địa Điểm đặt chi nhánh, địa Điểm đặt trụ sở chính của tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài, nơi đăng ký kinh doanh của công ty chứng khoán nước ngoài, địa vị pháp lý hoặc các thay đổi liên quan tới việc chia tách, sáp nhập, hợp nhất của công ty chứng khoán nước ngoài.

Xem thêm: Đăng ký thành lập công ty.